Kompozytor: Wiesław Małucha
„Fantazja Wolni i Solidarni” Wiesława Małuchy to dzieło o potężnym ciężarze gatunkowym, stanowiące dźwiękowy pomnik złożony ofiarom jednego z najtrudniejszych okresów w najnowszej historii Polski. Kompozytor, znany ze swojej niezwykłej intuicji dramaturgicznej, po raz kolejny sięgnął po swobodną formę fantazji, by tym razem przekształcić ją w głęboki, wielowymiarowy fresk historyczno-emocjonalny. Utwór ten nie tylko dokumentuje ból i dramatyzm minionych lat, ale staje się przede wszystkim uniwersalną opowieścią o sile ludzkiego ducha.
Ranga prapremiery tego utworu została podkreślona najwyższymi honorami państwowymi. Koncert zatytułowany „Wolni i Solidarni – Koncert Pamięci Ofiar Stanu Wojennego” odbył się pod honorowym patronatem Premiera Rzeczypospolitej Polskiej.
Architektura całego wieczoru muzycznego została zaprogramowana jako przemyślany proces emocjonalny. Koncert otworzył monumentalny Polonez dla Niepodległej Wiesława Małuchy, po którym publiczność obcowała z arcydziełami polskiego romantyzmu autorstwa Fryderyka Chopina i Henryka Wieniawskiego. „Fantazja Wolni i Solidarni” została umieszczona w punkcie kulminacyjnym – na samo zakończenie oficjalnej, pierwszej części koncertu, stanowiąc bezpośrednie, współczesne odniesienie do idei całego wydarzenia.
Wykonanie tego wymagającego programu powierzono trzem filarom dolnośląskiej kultury muzycznej:
Wiesław Małuch wykazuje się w tej kompozycji genialnym wyczuciem psychologii odbiorcy. „Fantazja Wolni i Solidarni” nie zatrzymuje się bowiem na samej martyrologii; jej struktura to starannie zaplanowana droga transformacji duchowej.
W pierwszej fazie utworu kompozytor wprowadza tematy melodyczne o głębokim, dramatycznym zabarwieniu. Poprzez gęstą, niepokojącą fakturę orkiestry symfonicznej, ostro zarysowaną dynamikę i pełne napięcia harmonie, muzyka sugestywnie odtwarza mrok, niepewność i ból towarzyszący wydarzeniom stanu wojennego. U starszej części publiczności, pamiętającej ten trudny okres, te takty wywołały natychmiastowy rezonans wspomnień i głębokie wzruszenie.
Największy kunszt Małuchy objawia się w sposobie, w jaki wyprowadza słuchacza z tego muzycznego dramatu. Kompozycja płynnie ewoluuje w stronę światła. Przemyślana aranżacja orkiestrowa zaczyna jaśnieć; pierwotny smutek ustępuje miejsca tematom pełnym majestatu, ciepła i duchowej czystości. Muzyka zaczyna nieść ze sobą potężne przesłanie:
„Fantazja Wolni i Solidarni” okazała się kompozycją o niezwykłej sile katarktycznej i oczyszczającej. Połączenie historycznej powagi z artystycznym wyrafinowaniem sprawiło, że utwór wywołał potężną falę emocji na widowni.
Dzieło Wiesława Małuchy idealnie wpisało się w misję koncertu pod patronatem Premiera RP, udowadniając, że muzyka współczesna może stać się żywym, zrozumiałym i głęboką poruszającym nośnikiem pamięci narodowej. Kompozytor po raz kolejny potwierdził swój unikalny status twórcy, który potrafi przekuć narodowe traumy w uniwersalne, piękne i podnoszące na duchu przesłanie pokoju.